Brend adı seçimi: yaddaqalan adın 6 qaydası
Brend adı şirkətin ilk və ən uzunömürlü reklamıdır. Loqotipi dəyişmək olar, qablaşdırmanı yeniləmək olar, amma adı dəyişmək bazarda sıfırdan başlamaq deməkdir. Ona görə ad seçiminə ayrılan iki həftə sonradan illərlə qənaət deməkdir.
Bu yazıda ad seçiminin altı qaydasını Bakı bazarından nümunələrlə izah edirəm. Qaydalar universal olsa da, nümunələr yerli reallığa bağlıdır, çünki adın tələffüzü və mənası məhz dinləyicinin dilində yoxlanılmalıdır.
1-ci qayda: tələffüz sadə, yazılış təxmin edilə bilən
Ad radio reklamında eşidiləndə dinləyici onu axtarışda düz yaza bilməlidir. «Ks», «j», «th» kimi hərf birləşmələri azərbaycandilli auditoriyada problem yaradır. Telefonla sifariş verən müştəri adı səhv yazırsa, satışın bir hissəsi həmin səhvə qurban gedir.
Sadə test: adı telefonda üç nəfərə diktə edin və dərhal axtarışda yazmaqlarını istəyin. Üçü də düz tapırsa, ad tələffüz imtahanından keçib. Biri belə səhv yazırsa, variantı sadələşdirməyə dəyər.
2-ci qayda: mənası yoxlanılmalıdır
Adın digər dillərdə, o cümlədən rus, türk və fars dillərində mənası yoxlanılmalıdır. Azərbaycan bazarı çoxdilli mühitdir və bir mənada gözəl səslənən ad digərində gülünc və ya kobud çıxa bilər. Bu yoxlanış bir-iki saat çəkir, amma illərlə davam edəcək məhrumiyyətdən qoruyur.
Əlavə olaraq adın qısaltmasına da baxılmalıdır. Uzun adlar gündəlik danışıqda mütləq qısaldılır və qısaltma nəzarətsiz formalaşır. Əgər qısaldılmış variant xoşagəlməz səslənirsə, insanlar onu yenə də işlədəcəklər — sadəcə sizin razılığınız olmadan.
3-cü və 4-cü qaydalar: domen və qeydiyyat
Ad bəyənilməzdən əvvəl iki texniki yoxlanış aparılmalıdır: domen boşdursa və əqli mülkiyyət qeydiyyatı mümkündürsə, ad namizəd qalır. Əks halda hüquqi risk və ya uyğunsuz internet ünvanı ilə yaşamaq lazım gəlir.
- Domen üçün .az və .com variantlarının hər ikisi yoxlanılmalıdır.
- Qısa, tire və rəqəmsiz variant üstünlük təşkil edir.
- Əqli Mülkiyyət Agentliyində oxşar qeydiyyatlı marka olmamalıdır.
- Sosial şəbəkələrdə eyni adla səhifə açmaq mümkün olmalıdır.
Qeydiyyat məsələsini təxirə salmaq təhlükəlidir. Ad bazarda tanınmağa başlayandan sonra onu qeydiyyatsız saxlamaq hüquqi hücuma açıq qapı qoymaq deməkdir. Ərizə xərci yüz manatlarla ölçülür, itirilmiş markanın dəyəri isə minlərlə.
5-ci və 6-cı qaydalar: böyümə ehtiyatı və emosiya
Ad sabahkı genişlənməyə mane olmamalıdır. «Bakı Tort Evi» adı ilə regionlara çıxmaq çətinləşir, «Qənd Evi» isə hər yerdə işləyir. Eyni zamanda ad boş texniki termin deyil, kiçik emosiya daşımalıdır. Tam təsvir edən adlar marketinqə yer qoymur, tam mücərrəd adlar isə izah tələb edir.
| Meyar | Yaxşı ad | Zəif ad |
|---|---|---|
| Tələffüz | 2–3 heca, axıcı | Qoşa saitlər, çətin birləşmələr |
| Yazılış | Eşidildiyi kimi yazılır | Hər dəfə düzəliş tələb edir |
| Məna | Neytral və ya müsbət | Başqa dildə gülünc mənada |
| Genişlənmə | Kateqoriyadan kənara çıxa bilir | Bir məhsula və şəhərə bağlı |
| Hüquqi | Qeydiyyata alına bilir | Oxşar marka artıq var |
Səhv sxemlər: nədən qaçınmalı
Ən yayılmış səhv qurucuların ad-soyadının birləşməsidir. Belə adlar sahibinə şərəfli görünsə də, alıcı üçün heç nə demir və satışdan sonra markanı ötürməyi çətinləşdirir. İkinci səhv ingiliscə sözlərin birbaşa köçürülməsidir — yerli auditoriya belə adlara ya laqeyd qalır, ya da onları səhv tələffüz edir.
Son test: bir həftəlik sınaq
Finalda qalan üç-beş variantı bir həftə gündəlik danışıqda işlədin. Telefon zənginə adla cavab verin, faktura nümunəsinə yazın, tanışlara məsləhət verirmiş kimi tələffüz edin. Bir həftədən sonra özünüzə təbii gələn və ətrafdakıların düz təkrarladığı variant qalib gəlir.
Unutmayın: ad seçimi yaradıcılıq məşğələsi deyil, biznes qərarıdır. Ən yaradıcı ad deyil, ən çox işləyən ad qazanır.